Koalicja na rzecz Otwartego Rządu
Promujemy przystąpienie Polski do Partnerstwa na rzecz Otwartego Rządu

DOSTĘP DO INFORMACJI PUBLICZNEJ – OPIS

Rządy państw przystępujących do międzynarodowego Partnerstwa na rzecz Otwartych Rządów deklarują przywiązanie do takich wartości, jak jawność, rozliczalność i responsywność administracji, czyli gotowość do odpowiadania na pytania, wnioski i apele ze strony obywateli. Podkreślanie wspólnoty norm i wartości dotyczących przejrzystości oraz tworzenie sprzyjającej jej kultury organizacyjnej są przywoływane każdorazowo w momencie akcesji kraju do Partnerstwa na rzecz Otwartych Rządów. Przynależność do tej inicjatywy wiąże się przede wszystkim z przestrzeganiem prawa, realizacją konkretnych zobowiązań i wdrażaniem procedur mających ułatwić dostęp do wiedzy na temat państwa każdemu, kto chce skorzystać z jego usług. Podstawowym narzędziem uzyskiwania takiej wiedzy jest dostęp do informacji publicznej, w niniejszym raporcie wykorzystywany wobec instytucji administracji rządowej. Prawo do informacji publicznej, określone w Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej czy w Ustawie o dostępie do informacji publicznej, umożliwia każdemu korzystanie z dostępu do informacji publicznej, stanowiąc podstawę funkcjonowania współczesnego demokratycznego państwa prawa i jeden z najważniejszych aspektów Partnerstwa na rzecz Otwartych Rządów.  Prawo do informacji publicznej jest postrzegane w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka jako prawo, bez którego trudno wyobrazić sobie dobrze działającą demokrację.

W rozwiniętych demokracjach realizacja prawa do informacji publicznej odgrywa podstawową rolę w zapewnianiu skuteczności i poprawie jakości wielu innych mechanizmów dobrego rządzenia (good governance). Mowa tutaj na przykład o partycypacji obywatelskiej, polegającej na włączaniu mieszkańców w procesy podejmowania decyzji, czy o zwalczaniu korupcji, gdy jawność wydatków publicznych umożliwia efektywną kontrolę obywatelską. Nie bez znaczenia jest również wpływ dostępu do informacji na jakość obrotu gospodarczego – niedostępność informacji lub jej udostępnianie z opóźnieniem albo w nieczytelnej formie czy nawet zniechęcanie przez administrację do jej uzyskiwania może powodować wzrost kosztów prowadzenia działalności gospodarczej.

Kluczowe znaczenie ma jednak kwestia prawa do informacji jako prawa człowieka – mechanizmu budowania zaufania obywatela do państwa. Między innymi dlatego założeniem Partnerstwa na rzecz Otwartych Rządów jest wpływanie na zmiany polityk państw członkowskich w zakresie skuteczniejszej realizacji prawa do informacji publicznej, czyli łatwiejszego dostępu do informacji.

Wróć do wyników